Enflasyonun Nedenleri

enflasyonun nedenleri

Enflasyona yol açan nedenler, aynı zamanda enflasyonun türlerini de belirlemekte, enflasyonun nedenleri hakkında yapılan analizler aynı zamanda enflasyonun çeşitlenmesine yol açmaktadır.

Enflasyonun en önemli nedeni, tanımından da anlaşılacağı üzere, toplam talep düzeyinin toplam arzı aşmasıdır. Bir malın piyasaya arz edilmesi halinde, o mal ile birlikte piyasaya ücret, rant, faiz ve kardan oluşan parasal bir değer de girmiş olur. Arz edilen malla birlikte piyasaya giren bu parasal değer arz edilen malın parasal değerine eşit olur. Bu eşitlik sayesinde, ekonomide toplam talep-toplam arz eşitliği ve genel denge sağlanmış olur. Toplam talep-toplam arz eşitliğinin söz konusu olduğu denge durumunda, arz edilen her mal ve hizmet cari fiyat düzeyi üzerinden kendisine bir talep bulmakta, diğer açıdan da talep edilen her mal ve hizmet piyasada arz edilmiş olarak alıcısını beklemektedir. Bu durumda fiyatların istikrarı da sağlanmış olacaktır. Zira, cari fiyat düzeyi üzerinden her talebin (ya da her arzın) karşılığını bulduğu bir ekonomide, fiyatlar artma ya da düşme yönünde bir eğilim içine girmeyecektir.

Buna karşın, ekonomide belli bir dönem açısından, toplam talep düzeyinin toplam arzı aşması halinde ise, yukarıda sözünü ettiğimiz denge bozulacaktır. Piyasaya arz edilen mal ve hizmetlerin değerine eşit olarak giren ücret, rant, faiz ve kardan daha yüksek miktarda talep meydana geldiği takdirde, fiyatlar genel düzeyinde yükseliş yönünde bir baskı (eğilim) oluşacaktır.

O halde, enflasyonu yaratan etkiyi toplam talep düzeyinin toplam arzdan fazla olması şeklinde belirlediğimize göre, enflasyonu yaratan toplam talep fazlasına neden olan etmenler, bizim için önem kazanmaktadır. Toplam talep fazlasına neden olan etmenleri üç başlık altında toplayarak inceleyebiliriz (Ardıç, 2011: 186).

1. Kamu Kesimi Harcamalarının, Kamu Kesimi Gelirlerinden Fazla Olması

Kamu kesimi, gelirler ile harcamalar arasındaki farkı, tedavüldeki para miktarını artırarak kapatmaya çalışırsa enflasyona neden olur. Böyle yapılmaz da, açık iç borçlanma ile kapatılırsa, kamu kesimindeki talep artması, özel kesimde aynı ölçüde bir talep daralmasına neden olacağından, toplam talep değişmemiş olur.

2. Özel Kesim Yatırımlarının, Özel Kesim Tasarruflarından Fazla Olması

Özel kesim yatırımlarının, özel kesim tasarruflarından fazla olması durumunda aradaki fark, banka kredilerinin genişlemesi yoluyla kapatılmış demektir (Kabukçu, 2003: 178). Para hacmini genişleten ve firmaların maliyetlerini yükselten bu akım, nihayetinde fiyatlar genel düzeyinin yükselmesi ile ekonomik istikrarı bozacak başka bir deyişle enflasyona neden olacaktır (Ardıç, 2011: 187).

3. Yurt Dışında Elde Edilen Gelirlerin Yurt İçinde Harcanması

Yurt dışında çalışan işçilerin Türkiye’ye gönderdikleri paraların harcanması bunun en güzel örneğidir. Yabancı turistlerin yaptıkları harcamalar da yine aynı niteliktedir. Ancak, bu harcamalara neden olan dövizler resmi kanallarla gelebilirse, yapılacak ithalat ile arz da aynı miktarda artacağından talep fazlası ortaya çıkmaz (Kabukçu, 2003: 178). Aynı şekilde, bir ülkenin dış ticaret fazlası vermesi (ihracatın ithalattan fazla olması) halinde de, ekonomide toplam talebin toplam arzı aşması ve fiyatlar genel düzeyi üzerinde enflasyonist bir baskı oluşturması da olasıdır (Ardıç, 2011: 188).

Yukarıda kısaca özetlemeye çalıştığımız bu üç durumdan biri gerçekleşirse, toplam talep, toplam arzdan fazla olur. Bunun sonucu, fiyatlar genel düzeyi yükselmeye başlar. Buna, enflasyon denir. Öyle ise enflasyon, cari fiyat düzeyinden, toplam talebin, toplam arzdan fazla olması diye tanımlanabilir. Bu durumda fiyatlar genel düzeyi artacağı için, enflasyon; fiyatlar genel düzeyinin devamlı olarak artması olarak da tarif edilebilir.

Yukarıda özetlenen nedenlerden ayrı olarak, enflasyonun dışarıdan ithal edilmesi olasılığı da vardır. İthal yaptığımız ülkelerdeki enflasyon yüzünden ithal malları fiyatlarının yükselmesi, iç fiyatları da yükselterek, bir enflasyon başlangıcı olabilir. Örneğin petrol gibi önemli bir maddenin fiyatının OPEC tarafından 1973 yılında, büyük ölçüde artırılması da aynı etkiyi yapmıştır (Kabukçu, 2003: 178-179).

Etiketler

Hakkında: Cihan Kızıldemir

Cihan Kızıldemir

Adnan Menderes Üniversitesi İİBF İktisat Bölümü mezunu. Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisat A.B.D Tezli Yüksek Lisans Programı tez dönemi aşamasında. Hem lisans döneminde hem de yüksek lisans dönemi boyunca Makroekonomi ve Türkiye Ekonomisi alanlarında çalışmaları bulunmaktadır. Bunun yanında ÖYP programına hazırlanmaktadır.

Bir de Bunlara Bakın...

One thought on “Enflasyonun Nedenleri”

  1. reşit şahin diyor ki:

    hükümet parayı basar ,basılan para piyasaya verildiğinde enflasyon,işadamına verildiğinde deflasyon olur,yani para politikasıdır enflasyon

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>