Türkiye’de Cari Açık Problemi

Türkiye’de cari açık sorunu ve bu açığın finansmanında yaşanan zorluklar en çok tartışılan konulardan biridir. Ülkemizde dış ticaret dengesinde yaşanan bozulma kaynaklı cari açık; özellikle 2001 yılından itibaren ithalattaki artışın ihracattaki artışı büyük bir oranda aşması nedeniyle büyüme eğilimine girmiştir. Cari açığın giderek genişlemesi, Türkiye ekonomisinin en önemli sorunlardan biri olarak karşımıza çıkmıştır.

Küresel krizin etkisiyle Türkiye ekonomisinde yaşanan küçülmeye bağlı olarak cari açık 2009 yılında oldukça düşmüştür. Fakat 2010 yılında ekonomide hızlı bir iyileşme süreci yaşanmıştır. Bu süreçte iç talep hızla artarken, önemli ihracat pazarlarından olan AB’de krizin etkileri halen devam ettiği için Türkiye’nin ithalatı ihracatından daha hızlı artmıştır. Bu durum da cari açığı büyümesine neden olmuştur. Dış açıktaki yüksek artışın temel belirleyici unsurları, ara malı ve enerji ithalatıdır. Cari açık yıllar itibariyle büyümüş ve 2011 yılsonunda 75,1 milyar dolar olarak gerçekleşmiştir. 2012 yılında alınan ekonomiyi soğutma önlemlerine bağlı olarak cari açık %37,5 oranında azalarak 46,9 milyar dolara gerilemiştir.

Yüksek cari açık yaşayan ülke ekonomilerinin krizlere daha açık bir hal aldığı yönündeki kabul görmüş gerçek nedeniyle, cari açığın finansmanı olarak adlandırılan olgu büyük önem taşımaktadır. Bu finansman ihtiyacı ödemeler bilançosunda doğrudan yatırım, portföy yatırımı, kısa süreli sermaye ve diğer yatırım kalemlerinin yer aldığı sermaye hesabından karşılanmaktadır.

2012 yılında baktığımızda, Türkiye’ye yönelik sermaye akımları güçlü bir seyir izlemiştir. Yıl genelinde portföy yatırımlarında 40,8 milyar dolar, diğer yatırımlarda 16,7 milyar dolar ve doğrudan yatırımlarda 8,3 milyar dolar net sermaye girişi kaydedilmiştir. 2012 yılında en yüksek sermaye girişinin kaydedildiği portföy yatırımları 2011 yılına kıyasla 18,8 milyar dolar artış kaydetmiştir.

Türkiye’de cari açıktaki artışın bu denli önemli olduğunu ve önemli bir risk unsuru oluşturduğunu bize düşündüren en önemli neden, cari açığın büyük ölçüde borç yaratan ancak sürdürülemez diye adlandırdığımız ağırlıklı olarak portföy yatırımları ve diğer yatırımlarla finanse edilmesidir. Eğer cari açık ağırlıklı olarak doğrudan yatırımlarla (borç yaratmayan finansman) finanse edilseydi, benzer kaygıları bu denli taşımak mümkün olmayabilirdi.

Sonuç olarak, cari açığın artmasını önlemeye yönelik politikaların uygulanması zorunluluk arz etmektedir. Açığı kapatmak için sıcak para yerine sabit yabancı yatırımların ülkemize gelmesi daha fazla özendirilmelidir. Böylece hem sıcak paranın yol açtığı risklere karşı koruma hem de daha sağlam temellere dayalı bir ekonomik büyüme sağlanmış olacaktır. Doğrudan yabancı yatırımları ülkemize çekebilmek için yatırımcılar için güven ortamı sağlanmalı, siyasi ve ekonomik istikrar sürdürülmeli ve uygun yatırım ortamı temin edilmelidir.

 

KAYNAKÇA

Dinler, Zeynel., (2005), İktisada Giriş, Ekin Kitabevi Yayınları, Onbirinci Basım, Bursa

Eğilmez, Mahfi., (2012), Cari Açığı Nasıl Finanse Ettik?, http://www.mahfiegilmez.com (Erişim Tarihi: 10/04/2013)

Eğilmez, Mahfi., (2012), Güncellenmiş Cari Açık ve Finansmanı Dersi, http://www.mahfiegilmez.com (Erişim Tarihi: 10/04/2013)

Eğilmez, Mahfi., (2012), Net Hata ve Noksan, http://www.mahfiegilmez.com (Erişim Tarihi: 10/04/2013)

Eğilmez, Mahfi., (2012), Özetle Ödemeler Dengesi (1975-2011), http://www.mahfiegilmez.com (Erişim Tarihi: 10/04/2013)

Eren, Aslan., (2011), Türkiye Ekonomisi, Ekin Kitabevi Yayınları, Yenilenmiş 3. Baskı, Bursa

Göçer, İsmet., (2011), Türkiye Ödemeler Bilançosu Dengesinin Sürdürülebilirliği: Sınır Testi Yaklaşımı, Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Sayı:29, Kütahya

Karagöl, Tanas Erdal., (2011), Cari Açık Tartışmaları Gölgesinde Küresel Ekonomik Kriz ve Türkiye Ekonomisi, Seta Analiz, Sayı:45, s. 12-13, Ankara

Karluk, Rıdvan Sadık., (2011), Türkiye Ekonomisi, Anadolu Üniversitesi Yayınları, 2. Baskı, Eskişehir

MÜSİAD., (2009), Ödemeler Dengesi: Cari Açık ve Finansmanı

Sever, Erdem., (2012), 21. Yüzyılda Türkiye Ekonomisinde Cari Açık ve Etki Eden Faktörler, Konya

ŞAHEEM., (2012), Cari Açıktaki Düzelme Devam Ediyor, Ekonomik Etüdler Uygulama ve Araştırma Merkezi-Ekonomi Raporu/08

TCMB., (2012-IV), Ödemeler Dengesi Raporu, Ankara (Edt: Eken, Adnan Ahmet., Şahinbeyoğlu, Gülbin)

TEPAV Finans Enstitüsü, (2012/1), Ekonomide Durum

Türkiye İş Bankası-İktisadi Araştırmalar Bölümü., (2013), Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler

Türk, Yavuz., Yüksel, Serkan., (2011), Sürdürülebilir Büyüme İçin Stratejik Dönüşüm, 2011 Türkiye Ekonomisi Raporu, MÜSİAD Araştırma Raporları:74, İstanbul (Edt: Öztürk, İbrahim)

Ünsal, Erdal M., (2004), Makro İktisada Giriş, Siyasal Kitabevi, Birinci Basım, Ankara

Yeldan, Erinç., (2013), Cari Açık Mistisizmi, Ekonomi Politik

Yeldan, Erinç., (2005/4), Türkiye Ekonomisi’nde Dış Açık Sorunu ve Yapısal Nedenleri, Çalışma ve Toplum

Adnan Menderes Üniversitesi İİBF İktisat Bölümü mezunu. Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisat A.B.D Tezli Yüksek Lisans Programı tez dönemi aşamasında. Hem lisans döneminde hem de yüksek lisans dönemi boyunca Makroekonomi ve Türkiye Ekonomisi alanlarında çalışmaları bulunmaktadır. Bunun yanında ÖYP programına hazırlanmaktadır.

Etiketler

Bir de Bunlara Bakın...

Yorumlar

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.